В качестве альтернативы съёмным протезам, мы предложили пациентке имплантацию с последующей несъёмной реставрацией. Но к сожалению пациентка отказалась. Тогда мы предложили установку мини-имплантов и последующее более стабильное съёмное протезирование. Но пациентка отвергла и это предложение.
После длительной психологической подготовки, неоднократного компьютерного моделирования и демонстрации пациентке результатов протезирования, а также после интенсивной мотивации с привлечение родственников пациентки, был изготовлен полиамидный полный протез.

После завершения протезирования, для успешной адаптации пациентки к новым протезам, был привлечён психотерапевт. В результате проделанной работы пациентка полностью удовлетворенна своими протезами и ведёт активный образ жизни.
Через 8 месяцев после изготовления протезов наша пациентка вышла замуж.

Stomatologiyada uzun müddətdir istifadə olunan metal-keramik qapaqlar (koronkalar) estetik görünüşü, müsbət gigiyenik xüsusiyyətləri və funksional rahatlığı ilə əvəzolunmaz bərpa vasitəsinə çevrilmişdir. Hal-hazırda protetik stomatologiyada məs metal-keramika yanı farfor bərpalara üstünlük verilir.
Amma son vaxtlar, metal-keramik qapaqların bəzi estetik nöqsanlarını və periodontal toxumalara mənfi təsirini nəzərə alaraq, metalsız yanı tam keramik qapaqların hazırlanması sıxlaşıb. Bunlar müxtəlif növ ola bilərlər – bərkidilmiş farfor, keramer, təkmilləşdirilmiş şüşə-keramika, ittriy şüşə, alümin-oksid və sirkon-dioksid əsaslı. Metalsız qapaqların əsas üstün cəhətləri bunlardır:

• Son dərəcə yüksək estetik keyfiyyətlərə malikdirlər – görünüş, rəng, şəffaflıq və parlaqlıq nöqteyi-nəzərindən təbii dişə ən çox oxşarlığı olan bərpa növüdür. Bunun üçün də qabaq dişlərin bərpasında ideal nəticələr əldə edilir;
• Bioloji uyğunluqları yüksəkdir – tamamən ətalətli və qeyri toksik kimyasal tərkibi ilə həm sərt, həm də yumşaq toxumalara qətiyyən heç bir təsir göstərmirlər.

Ən çox istifadə olunan və keyfiyyətini çox saylı təcrübələrlə təsdiqləyən metalsız keramika növü sirkon-dioksid əsaslı qapaqlardır. Metal ilə müqayisə olunacaq dərəcədə son dərəcə sərt və davamlı olan bu materialın istifadə müddəti və estetik xüsusiyyətləri də son dərəcə yüksəkdir.
Yazının davamında sirkon-dioksid əsaslı estetik restavrasiya hazırlanma mərhələləri və yekün nəticə göstərilib.

Müalicəyə başlamadan əvvəlki vəziyyət – üst qabaq dişlərdə çox da estetik olmayan və periodontal problemlər yaradan metal-keramika qapaqları mövcuddur.

Köhnə qapaqlar (koronkalar) çıxarıldı, lazım olan müalicə və bərpa proseduraları aparıldı, dişlər metalsız restavrasiyaya uyğun preparasiya edildi. Ölçülər alındı və laboratoriyaya göndərildi. Müvəqqəti qapaqlar hazırlandı və yapışdırıldı.

Laboratoriyada Degudent (Almaniya) firmasının Cercon Smart Ceramics xüsusi CAD/CAM avadanlığı vasitəsilə sirkon-dioksid özül hazırlandı.

Özül pasiyentlərin dişləri üstündə yoxlanıldı. Tam fiziolojiik uyğunluq və struktur dəqiqliyi təmin edildi.

Növbəti mərhələdə, Duceram KISS (Degudent, Almaniya) estetik farfor materialı istifadə olunaraq, sirkon-dioksid özülün üstü, pasiyentin diş formasına və rənginə uyğun olaraq hazırlandı.
Diş texniki Aziz Yalım (“Kapadokya Dental” diş laboratoriyası).

Hazırlanmış qapaqlar ağızda yoxlanıldı, dişləm korreksiya edildi, yumşaq toxuma təması nəzərdən keçirildi. Pasiyentlə birgə lazım olan estetik düzəlişlər edildi.

Nəticədə son dərəcə gözəl, qüsursuz və keyfiyyətli sirkon qapaqlar hazırlandı.

Bizim tərəfimizdən həyata keçirilən bir neçə estetik müalicə nümünəsi:

	(50) 326-31-51
	sizin@stomatoloq.az

Üst sağ birinci premolyarında (14) ağrı şikayəti ilə müraciət edən pasiyentə, dişin təcili müalicə olunması təklif olunsa da, pasiyent “Mənim dişlərin sağlamdır, heç bir şey olmaz” deyərək müalicədən imtina etdi. Buna baxmayaraq problemin mahiyyəti və dişin sonrakı aqibəti haqqında pasiyentə geniş məlumat verildi, aparılacaq müalicə izah edildi və müalicənin aparılmadığı halında dişin çəkilmə riskinin yüksək olduğu dəfələrlə təkid edildi. Ancaq təəssüflər olsun ki, bütün nəsihətlərimiz nəticəsiz qaldı.

Bir müddət sonra yenidən bizə şiddətli ağrı, üzün sağ üst nahiyəsində qırmızılıq və şişkinlik, dişin tərpənməsi və qızdırma ilə müraciət edən pasiyent, bu dəfə dişin müalicə olunmasını xahiş etdi. Amma xroniki periodontit və periapikal abses diaqnozu qoyularaq dişin müalicə edilməsinin mümkün olmadığı və bu dişin sadəcə çəkilməsinin mümkün olduğu aşkar olundu.

Beləcə pasiyentin vaxtında müalicəyə razılıq verməməsi, dişin itirilməsi ilə nəticələndi.

1. sırğalar
2. burunda pirsinq
3. dildə pirsinq

Bundan başqa göbəkdə və qaşda da pirsinq var, amma təbii ki, onlar bu rentgendə görünmürlər. Və ən maraqlısı da odur ki, pasiyentin 48 yaşı var.

Vəziyyət pasiyentə izah edildi və dişin çəkilməsinə qərar verildi.

Lokal infiltrasiya anesteziyası (Ubistesin forte, 1,7 ml, 3M ESPE) edildikdən sonra, 15-ci diş minimal travmatik təsirlə çəkildi. Diaqnostik RVG çəkildi və yad cismin yeri dəqiq təyin olunduqdan sonra, mümkün olan minimal zərər verilərək, alveolar boşluq küretaj edildi, yad cisim tamamən çıxarıldı.

Maxillar sinusun perforasiya olmadığı yoxlanıldı, yara bölgəsi 0.9% NaCl məhlulu ilə irriqasiya edildii və alveolar boşluğa Alveo-Penga tətbiq edildi.

Diaqnostik rentqendə sağ sinus boşluğunda yad cisim aşkar olundu (qırmızı oxla göstərilib). Maxillar sinusun içində də miqrasiya etmiş endodontik sementin olduğu təxmin edildi. Pasiyent bu haqda məlumatlandırıldı və ona lazım olan təlimatlar verildi. Pasiyent 4 gündən sonra nəzarət üçün çağırıldı və ortopantomoqramma (Visiodent VPX 400C) çəkildi. Pasiyent müayinə və konsultasiya üçün otolarinqoloq və üz-çənə cərrahına göndərildi.

Мы настоятельно рекомендуем применять технологию погружения в горячую воду. Каждый новый протез, до его первоначального введения в ротовую полость, должен погружаться в горячую воду на минуту или две. Сразу после извлечения из воды дайте поверхности охладиться до такой температуры, при которой пациент будет легко ее переносить. После этого введите протез в ротовую полость. Эта процедура обеспечит очень плавное первоначальное введение, зачастую уменьшая любое раздражение, которое может почувствовать пациент, когда протез вводится впервые. Если стоматолог видит, что кламмер необходимо подтянуть или ослабить, то эта корректировка может быть выполнена путем погружения этой части протеза в очень горячую воду на минуту. Как только его вытянули из воды, кламмер может быть согнут во внутрь (чтобы усилить) или наружу (чтобы ослабить) фиксацию. Вставьте протез в ротовую полость пациента и дайте ему приспособиться в течение короткого времени, перед тем как выполнять какие-либо другие корректировки, если они необходимы. Вообще, корректировки нужно выполнять осторожно. Пациенту необходимо некоторое время, чтобы привыкнуть к небной или язычной пластине. Обычно, этот частичный протез будет намного удобнее для пациента, чем сочетание металла и акриловой пластмассы, потому что базис намного тоньше, чем акриловый базис, а весь протез намного легче.

Vəziyyət pasiyentə izah edildi.

Mandibulyar və lokal infiltrasiya anesteziyası (Ubistesin forte, 1,7 ml, 3M ESPE) edildikdən sonra, 34-35 interdental aralıq dərin küretaj edilərək yad cismin çıxarılmasına cəhd edildi. Aparılan manipulyasiyalar istənilən nəticəni vermədi və yad cismin diş toxumalarına yapışıq olduğu aşkarlandı. Dişin çəkilməsinə qərar verildi və minimal travmatik təsirlə diş çəkildi. Alveolar boşluq küretaj edildi, yad cisim tamamən çıxarıldı, yara bölgəsi 0.9% NaCl məhlulu ilə təmizləndi və alveolar boşluğa Alveo-Penga tətbiq edildi.
Pasiyentə gərəkli təlimatlar verildi.

Əvvəlcə qısa bir məlumat: ilk dəfə 1935 ildə kəşf edilən poliamid-66 (poligeksametilenadipinamid) maddəsi ancaq 1996-cı ildən sonra stomatologiyada istifadə olunmağa başladı. Uzun müddət tibdə istifadə olan neylon, öz üstün xüsusiyyətləri, bioloji neytrallığı, sabitliyi, möhkəmliyi və etibarlığı ilə böyük rəğbət qazandı. Həddə süni ürək qapaqları məs bu materialdan hazırlanırdı.

XX-ci əsrin 30-cu illərindən diş protezlərinin hazırlanmasında istifadə olunan akril (Polymethyl methacrylate və ya PMMA) maddəsinin bəzi mənfi xüsusiyyətləri, pasiyentlərin narazılığına səbəb olur.
Akril və ya büqel protezlərinə nəzərən, yumşaq neylon protezlərin əsas üstünlükləri bunlardır:

1. Bioloji uyğunluq – neylon maddəsi tamamən neytral olduğu üçün allergiya və şiddətli mədə-bağırsaq problemləri olan hallarda rahatlıqla istifadə oluna bilər.
2. Estetikdir – protezin ağızda tutulması üçün heç bir metal qırmaq (klamer) və ya kilidə (ataçment) ehtiyac yoxdur, beləcə protezin estetik görünüşü təmin olunur.
3. Möhkəmlik – akril, həddə metal əsaslı büqel protezlərdən fərqli olaraq neylon protezlərin qırılması mümkün deyil. Nümunə olaraq bizdə olan neylon protezi 7-ci mərtəbədən asfalt zəminə atdığımızda belə protez qırılmadı.
4. Elastiklik – əksər hallarda dəstək dişlər öz yerlərində düzgün yerləşmirlər və sərt akril protezin taxılıb-çıxarılması çox böyük problemə çevrilir. Amma neylon protezlərin önəmli dərəcədə əyilə bilməsi və ən əsası da yenidən ilkin formasını ala bilməsi xüsusiyyəti onların ən böyük üstün cəhətlərindəndir.
5. Dəstək dişlərə zərər verilmir:
   • dəstək dişlərə qapaq (koronka) qoyulmasına ehtiyac yoxdur, beləcə dişlər maksimal qorunur.
   • standart protezlərin metal klamerləri diş minasına sürtünmə nəticəsində dişlər xarab olurlar, amma neylonun yumşaq olması səbəbi ilə bu növ protezlərin istifadə olunması halında dişlərə heç bir zərər verilmir.
   • dəstək yumşaq protezlərin xüsusi forması və daha az mexaniki yüklənmə olması səbəbi ilə, dişlərdə parodontoz halında istifadə olunması daha məqsədə uyğundur.
6. Neylon protezlər da yüngül və incədirlər – pasiyentin protezə öyrəşməsi daha tez və zəhmətsiz olur, istifadəsi isə daha rahatdır.
7. Dişlərin, protezin və ümumiyyətlə ağızın gigiyenasını təmin etmək daha asandır.

Hal-hazırda istifadə olunan yumşaq protez növləri (Valplast, Flexident, Versacryl, Flexicryl, Versasoft, Pro-flex, Flex-Star V, Ultraflex, Sunflex) yüksək keyfiyyət, rahatlıq və yaxşı estetik xüsusiyyətləri ilə ənənəvi akril diş protezlərinin yeri alıb.

Nümunələr:

8 il əvvəl düzəldilən büqel protez, Valplast-dan düzəldilən protezlə əvəz olundu. Göründüyü kimi yeni protez daha incə və estetikdir. Şəkili böyüdərək daha ətraflı baxa bilərsiniz.

Bir başqa pasiyentin müalicədən əvvəlki halı:

Hazır yumşaq neylon protez:

Müalicədən sonra:

Avropa və Amerikada çox populyar olan və “teeth jewellery” adı verilən bu bəzəklərin bəzi nümunələrinə yazının davamında baxa bilərsiniz:

Suallarınıza cavab olaraq bir necə məqamı dəqiqləşdirmək istəyirəm:

• dişə yapışdırılması ağrısızdır, anesteziyaya ehtiyac yoxdur;
• dişə heç bir zərər verilmir (diş yonulmur);
• tətbiq edilmə vaxtı çox qısadır (5 dəqiqə);
• dişin üstündə uzun müddət qalır (təbii ki, pasiyent təlimatlara əməl edirsə);
• istənildiyi zaman asanlıqla çıxarıla bilər;
• çıxarıldıqdan sonra dişdə heç bir ləkə qalmır;
• dişləri təmizləməyə əngəl olmur;
• yemək yeməyə əngəl olmur.

	(50) 326-31-51
	sizin@stomatoloq.az

Diş üstündəki ataçmentlə bərabər protezdən ayrıldı. Protez rebase edilərək müvəqqəti olaraq pasiyentə istifadə üçün verildi.

Vəziyyət pasiyentə izah edildi və dişin çəkilməsinə qərar verildi.

Lokal infiltrasiya anesteziyası (Ubistesin forte, 1,7 ml, 3M ESPE), metal-keramik qapağın və kanal içi ştiftin çıxarılmasından sonra minimal postoperativ travmanın olması üçün vestibulyar və palatinal köklər hemiseksiya edilərək ayrıldılar və çıxarıldılar. Alveolar boşluğa steril endodontik alət yerləşdirilərək diaqnostik RVG çəkildi və yad cismin yeri dəqiq təyin olunduqdan sonra, mümkün olan minimal zərər verilərək, forseps vasitəsilə çıxarıldı.

Maxillar sinusun perforasiya olmadığı yoxlanıldı. Yara bölgəsi 0.9% NaCl məhlulu ilə təmizləndi və alveolar boşluğa Alveo-Penga tətbiq edildi. Pasiyentə gərəkli təlimatlar verildi və 1 ay sonra nəzarət üçün gəlməsi xahiş edildi.